Φωνές δυνατές, στίχοι σαν αναγέννηση στην Τήνο

Ηφαιστειογενής πρωταρχικότητα είναι η σύλληψη ενός υπαιθριστή, του Νικόλαου Λύτρα, που ξεπερνά τη βίαιη διακύμανση της διάχυσης, διαρρηγνύει τους ακαδημαϊσμούς και πλάθει ένα τοπίο άμεσης καθαρότητας με κίτρινο χρώμα (νησιώτικο τοπίο).

Αισθάνεσαι βαθιά ενσυναίσθηση «Ι am not in my self. Ι am part of something that is around me and to me the high mountains are a felling», («Δεν ζω μέσα στον εαυτό μου, αλλά γίνομαι ένα κομμάτι από ό,τι με τριγυρίζει· και σε μένα τα ψηλά βουνά είναι ένα αίσθημα»). Υπεραιώνιοι οι στίχοι του Byron.

Απεριόριστος άνεμος σε στέλνει στο νησί. Ανοίγεις έναν δικό σου νεροσυρμό, γεμάτο πικροδάφνες και ανεβαίνεις στο βουνό. Δίπλα στους γκρεμισμένους ανεμόμυλους ένας αιολικός. Στην άπνοια λεπτά αιωνιότητας κάθε περιστροφή. Το τρίπτερο με κουρασμένα χέρια.

Η Τήνος είναι των ζωγράφων και των γλυπτών. Του Γύζη, του Δρόση, του Σώχου, του Γαΐτη, του Φιλιππότη και των Λύτρα. Να μην ξεχνά κανείς την οικογένεια Λαμπάκη.

Θα μπορούσες χίλιες φορές να ερμηνεύσεις τον Γ. Χαλεπά, που είδε σαν όραμα στον ουρανό ταξιαρχίες αγγέλων, αυτό που εμφανίζεται σ' έναν εκλεκτό.

Στο Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, ο Ντίνος Σιώτης στέκεται αντιμέτωπος. Το φεστιβάλ είναι η εισαγωγή ενός μεγάλου συμφωνικού έργου. Χαρίζεται στους ποιητές, τους δίνει τη σκυτάλη της ευθύνης, να μην ξεπέφτει η ποίηση με τέτοιο φως εντατικό.

Αρτια προετοιμασία έξι ετών. Ενα καλαίσθητο πρόγραμμα, μαρμάρινο υπέρθυρο το σήμα του φεστιβάλ. Τη νύχτα της έναρξης ασφυκτιούν οι τοίχοι της αίθουσας. Ενα εγκάρδιο αυθόρμητο κοινό, αληθινό φεστιβάλ πανδημίας, που το υποστήριξε σύσσωμο το νησί, θαλάσσιοι και εναέριοι χορηγοί, οι εκδότες και ο Τύπος.

Ηχεί η «Ιθάκη» του Κ. Καβάφη, σαν υπόδειξη αληθινής πορείας. Ακούστηκαν φωνές δυνατές, στίχοι σαν αναγέννηση. Ποιητές και συγγραφείς με υποσχόμενους τίτλους. Τρεις βαθμίδες ελληνιστών μεταφράζουν και διδάσκουν, εμπνέονται από την ελληνική ποίηση και τους αρχαίους θεούς. Η ποίηση του Λέντο Ιβο ίσως αναπλήρωσε την απουσία του Φερνάντο Αραμπάλ. Ο Λέντο Ιβο, από τη Βραζιλία, μιλά για τη θάλασσα που υμνεί ο Ομηρος σαν παλιός Ευρωπαίος.

«Η ζωή είναι ένα πέρασμα, ένα συνοπτικό όνειρο, έχουμε τον ίδιο ρόλο με τον Οδυσσέα».

Τα δύο ποιήματά του «Οι φτωχοί στη στάση των λεωφορείων» και «Η πατρίδα μου» συγκλονίζουν το κοινό. Ως άνθρωπος του πλήθους κοιτά με τα μάτια της σιωπής.

Επίσης ξεχώρισε η Γιάνα Μπούκοβα από τη Βουλγαρία, που αντιπαραθέτει εικόνες του πρωτόγονου και του σύγχρονου κόσμου.

Το φεστιβάλ μετατίθεται τη δεύτερη μέρα στην ενδοχώρα, στην ιδιαιτερότητα του Βώλακα, εκεί όπου οι καμπύλες των βράχων ενσωματώθηκαν στα σπίτια, στους δρόμους, στο κοίλο του θεάτρου, σαν απολιθωμένα ζώα ή γλυπτά του Henry Moor.

Διαβάστηκαν αποσπάσματα από το όνειρο του Αγίου Ραφαήλ του Θανάση Βαλτινού, ο «στερημένος τόπος» του Μολέσκη, η σκηνή με τα αδέσποτα σκυλιά της Ζυράννας Ζατέλη. Η Βέρα Πάβλοβα, από τη Ρωσία, έδωσε ρεσιτάλ. Στο τέλος της βραδιάς μάς κύκλωσε ένας αέρινος χορός. Οι ήχοι των παραδοσιακών νησιωτικών βιολιών. Την τρίτη μέρα, στον Πύργο, η πλατεία της Κρήνης του '21 έμοιαζε με σκηνικό. Ολοι καθηλωμένοι, σαν εκκλησίασμα. Ανάμεικτες οι φωνές των ποιητών, των διαφόρων χωρών. Ο Ομέρο Αρίτζις, από το Μεξικό, μάς αφηγείται την ιστορία του έλληνα πατέρα του. Ο Μάριος Μιχαηλίδης, από την Κύπρο, μάς μεταφέρει σ' ένα τοπίο ανέμου, όπου χορεύουν τα άλογα, ενώ ο Ανταμ Ζαγκαγιέβσκι, από την Πολωνία, μάς θυμίζει τον έγκλειστο βωμό της Περγάμου στο Μουσείο του Βερολίνου, στον οποίο δεν προσεύχεται κανείς. Στο 1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου πρέπει να προσπεράσεις την αποσπασματικότητα των κειμένων, την ατυχή επιλογή, τη μετάφραση και να φτάσεις στην πρωτότυπη γλώσα, την πρώτη γραφή.

Υπήρχαν στιγμές θλιβερού ρεαλισμού, λογοτεχνία περιγραφική, στίχοι που αναπαύονται σε φόρμες σταθερές και προσπαθούν, όπως τα τραγούδια, να φτάσουν σ' ένα ρεφρέν. Ομως ύστερα από έναν χρόνο, η ποίηση θα αφυπνιστεί, όπως η δύναμη του χρόνου πάνω στην πέτρα.

Αννα Πετροπούλου
Πηγή: http://www.enet.gr/

1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου

Τις τελευταίες τρεις μέρες του Ιουλίου συνέβη κάτι πρωτόγνωρο, όχι μόνο για την Τήνο, αλλά και για τα εγχώρια πολιτιστικά δρώμενα, καθώς 26 συγγραφείς διαφορετικών εθνικοτήτων μάς «έτειναν» εγκάρδια το έργο τους.

Τα αναγνώσματα, οι συνομιλίες αλλά και η ίδια η παρουσία των δημιουργών, χωρίς να φλερτάρουν στιγμή με τη φιλαυτία ή την ελιτίστικη-πνευματική περιχαράκωση, μας πρόσφεραν ένα είδος ίασης από την εγχώρια ηθική ευτέλεια. Οι δημιουργοί μάς υπέδειξαν μια ιδεατή όσο και ορατή έξοδο από τη μίζερη απομόνωση, την πνευματική εξαθλίωση και την οικονομική ένδεια που μας επιβάλλουν οι επίσημοι προαγωγοί - παραγωγοί της αποχαύνωσης.

Η Ερση Σωτηροπούλου ανέφερε χαρακτηριστικά: «Στην Ελλάδα της ύφεσης και της καταστροφολογίας ξεκινά ένα λογοτεχνικό φεστιβάλ, και μάλιστα στην περιφέρεια, γεγονός που το καθιστά πράξη ηρωική».

«Οι άνεμοι της Ιλιάδας και της Οδύσσειας στριφογυρίζουν στην Τήνο», αναφώνησε ενθουσιασμένος ο ποιητής Λέντο Ιβο, συνοψίζοντας εκ προοιμίου τους πνευματικούς προσανατολισμούς του πρώτου διεθνούς λογοτεχνικού φεστιβάλ στο κυκλαδίτικο νησί, που δεν ήταν άλλοι από τον πριμιτιβισμό και την οικουμενικότητα της τέχνης του λόγου. Οι αναφορές του βραζιλιάνου ποιητή στην Ελλάδα και τον Ομηρο δεν εντάσσονται στο πλαίσιο μιας κοινότοπης φιλοφρόνησης που αποσκοπεί να τονώσει το εθνικό φρόνημα ενός οικοδεσπότη, αλλά εστίασαν εξαρχής στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, τον συνεκτικό κρίκο των περισσότερων πολιτισμών, που ακυρώνει τους εθνικούς ή ατομικούς -πνευματικούς και μη- προσανατολισμούς. Ανεξάρτητα αν εξυπηρετεί την εθνική μας φιλαρέσκεια ή την πνευματική μας αδράνεια, η Ελλάδα και ο αρχαίος της πολιτισμός αποτελούν έναν συνδυασμό ενεργειακού χώρου και αρχέγονων μορφών, που υπερκερούν την εθνική και γλωσσική ετερότητα και αποτελούν τους πνευματικούς κληροδότες ολόκληρης της ανθρωπότητας. Ο Λέντο Ιβο έθεσε εξαρχής την έννοια της οικουμενικότητας και έδωσε το στίγμα του Λογοτεχνικού Φεστιβάλ, υπενθυμίζοντάς μας τα ομηρικά έπη, μια κοινή πνευματική αφετηρία, που φέρει μέρος από τη διαπολιτισμική αξία της τέχνης του λόγου . Ο Βραζιλιάνος απήγγειλε ορισμένα χαρακτηριστικά ποιήματά του, όπως «Η πατρίδα μου», «Οι φτωχοί στον σταθμό του λεωφορείου», και υπήρξε ομολογουμένως η αποκάλυψη του φεστιβάλ, καθώς το έργο του παραμένει αμετάφραστο στην ελληνική γλώσσα. Στα ποιήματά του διακρίνονται στοιχεία κοσμοπολιτισμού και έντονης ταξικής συνείδησης, ενώ χαρακτηριστική είναι η απουσία εθνικών διαχωρισμών.

Η ανάγνωση των κειμένων από τους ίδιους τους δημιουργούς στη μητρική τους γλώσσα -που συνοδεύτηκε από την απαραίτητη μετάφραση στα ελληνικά και στα αγγλικά- μας υπενθύμισε, ταυτόχρονα με την εννοιολογική, την αισθητική αξία της λογοτεχνίας. Ο λυρισμός, η ομορφιά και το πολιτισμικό υπόβαθρο κάθε γλώσσας κατέστησαν το σημαίνον ισάξιο του σημαινόμενου, το νόημα ισοβαρές με το ηχητικό άκουσμα, μεταδίδοντας στο κοινό στιγμές ποιητικής μέθεξης. Ο διακεκριμένος γάλλος κριτικός και πεζογράφος Πιερ Ασουλίν ανέφερε χαρακτηριστικά: «Καμιά φορά ο λυρισμός του λογοτεχνικού κειμένου επαρκεί», καθώς υπερκαλύπτει τον μεταφραστικό και κυρίως τον κριτικό λόγο - θα προσθέταμε εμείς.

Η σπουδαία καναδή ποιήτρια και ακαδημαϊκός Αν Κάρσον απαξίωσε τα ακαδημαϊκά στεγανά και τον πνευματικό δογματισμό, επιδιώκοντας την άμεση επαφή και τη συμμετοχή του κοινού μέσω ενός είδους διαδραστικής ποίησης. Ο Τίτος Πατρίκιος με σατιρικό και έντονα πολιτικό λόγο μάς υπενθύμισε έμμεσα τη διαχρονικότητα των ποιημάτων του. Τα έργα του που ανέγνωσε «Η ιστορία του Οιδίποδα» και «Η βία», φάνταζαν τόσο επίκαιρα σαν να τα ενέπνευσε η σύγχρονη πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, καθιστώντας σαφή το απαράλλακτο ίδιον της «απάνθρωπης» φύσης και την κοινωνικοπολιτική στασιμότητα των τελευταίων δεκαετιών. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η παρουσία ξένων δημιουργών που διαβιούν χρόνια στη χώρα μας και ασκούν την τέχνη της ποιήσεως στην ελληνική γλώσσα, όπως ο σέρβος ποιητής Μόμα Ράντιτς, η Γιάνα Μπούκοβα από τη Βουλγαρία και ο Λούαν Τζούλις από την Αλβανία. Τη δεύτερη μέρα των εκδηλώσεων είχαμε την τύχη, μεταξύ άλλων, να ακούσουμε την Ζυράννα Ζατέλη να διαβάζει ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το νεοκδοθέν μυθιστόρημά της «Το πάθος χιλιάδες φορές», που αποτελεί το δεύτερο μέρος της προαναγγελλθείσης μυθιστορηματικής της τριλογίας που έχει γενικό υπότιτλο «Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους». Την Τρίτη ημέρα στον Δήμο Πύργου της Τήνου, τον τόπο γέννησης σπουδαίων δημιουργούν, όπως ο Νικηφόρος Λύτρας (1832- 1904) και ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938), έλαμψε η παρουσία του Φράνκο Λόι, «του σημαντικότερου εν ζωή ιταλού ποιητή», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τίτος Πατρίκιος, ο οποίος θεώρησε μάλιστα υποχρέωσή του να προλογίσει τον φίλο του ποιητή και διανοούμενο. Ο Φράνκο Λόι απήγγειλε ένα ανατρεπτικό «ποίημα ποιητικής» σε μιλανέζικη διάλεκτο, τηρώντας σαφείς αποστάσεις από τους αυτοαποκαλούμενους του είδους, ενώ ταυτόχρονα, και παρά τα 80 και πλέον έτη του, μας μετέδωσε μέρος από τη ζωτικότητα και τον αντικομφορμισμό του.

Αξιέπαινη η προσπάθεια των ιθυνόντων για την επιτυχημένη διεξαγωγή του 1ου Διεθνούς Λογοτεχνικού Φεστιβάλ, το οποίο ελπίζουμε να αναδειχθεί σε θεσμό για το κυκλαδίτικο νησί και, δανειζόμενοι τα λόγια του Λέντο Ιβο, «να αποτελέσει η Τήνος την πιστή Πηνελόπη που θα μας περιμένει μέχρι τον επόμενο χρόνο».

Info: Συμμετοχές: Λέντο Ιβο, Αν Κάρσον, Νίκη Μαραγκού, Γιάνα Μπούκοβα, Τίτος Πατρίκιος, Μόμα Ράντιτς, Αλίσια Στόλινγκς, Ερση Σωτηροπούλου, Λουάν Τζούλις, Πιερ Ασουλίν, Θανάσης Βαλτινός, Ζυράννα Ζατέλη, Μεχμέτ Γιασίν, Γιώργος Μολέσκης, Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, Βέρα Πάβλοβα, Ντάμιρ Σόνταν, Ομέρο Αρίτζις, Ανταμ Ζαγκαγιέβσκι, Φράνκο Λόι, Μάριος Μιχαηλίδης, Τσβετάνκα Ελένκοβα, Ελλη Παιονίδου, Τόμας Σαλαμούν, Ματθίλδη Γουόλτερ Κλαρκ, Γιώργος Σκαμπαρδώνης.

Απουσίες: Φερνάντο Αραμπάλ, Μέρι Ο' Μάλεϊ.

Από τον Γιάννη Ε. Στάμο
Πηγή: http://www.enet.gr

Η Τήνος, η Πάρος και η Τουρκία

Η καλοκαιρινή τουριστική σεζόν πλησιάζει πλέον στο τέλος της και όλα δείχνουν ότι οι θετικές προσδοκίες που υπήρχαν πριν από αρκετούς μήνες για μια καλή πορεία του τουρισμού φέτος, μετά τη μεγάλη περσινή πτώση, θα αποδειχθούν λανθασμένες. Φυσικά, οι προσδοκίες αναπροσαρμόστηκαν προς το χειρότερο μετά τα σοβαρά επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας και τον αποκλεισμό των λι-μανιών στο τέλος της άνοιξης και τον Ιούνιο, αλλά πάντοτε υπήρχε η ελπίδα. Με βάση την εικόνα που υπάρχει αυτή τη στιγμή, μια νέα διψήφια μείωση στα έσοδα από το τουριστικό συνάλλαγμα φέτος δύσκο-λα θα την αποφύγουμε. Φυσικά, θα πρέπει να περιμένουμε λίγο ακόμη. Αν μάλιστα πιστέψουμε κά-ποιους παραθερίζοντες, υπάρχουν νησιά, όπως η Πάρος, όπου ξαφνικά πλά-κωσαν αρκετοί ξένοι, στη συγκεκριμένη περίπτωση Iταλοί. Από την άλλη πλευρά, οι πληροφορίες από άλλα νησιά δεν είναι καλές. Υπάρχει π.χ. η Τήνος, που είναι το νησί με τη μεγαλύτερη κίνηση κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Oπως λοιπόν πληροφορείται η στήλη, κάπου 132.000 άτομα λιγότερα ταξίδεψαν στο νησί το διά-στημα Ιανουαρίου - Ιουνίου σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρσι, με βάση τα στοιχεία των λιμενικών αρχών. Φυσικά, κάποιες άλλες περιοχές της χώρας, όπως τα Δωδεκάνησα, μπορεί να τα έχουν πάει καλύτερα. Το ειρωνικό είναι ότι σε τουρκικά διαφημιστικά σποτ προβαλλόταν πριν από κάποιο διάστημα και αυτό το κομμάτι της Ελλάδας, όπως μας πληροφόρησε αναγνώστης που το είδε. Εξυπνα πράττοντας, οι γείτονες προσπαθούσαν να αλιεύσουν ξένους τουρίστες αναδεικνύοντας τη δυνατότητα που είχαν να επισκεφθούν επίσης τα ελληνικά νησιά. Ετσι όμως που πάει το πράγμα, δεν θα μας εξέπληττε αν οι Eλληνες επισκέπτονταν πιο συχνά την τουρκική πλευρά. «Μπορεί να μη συγκρίνεται από πλευράς φυσικής ομορφιάς με τα δικά μας νησιά, όμως σε άλλα πράγματα δεν υπάρχει σύγκριση, αφού είμαστε πανάκριβοι», τόνισε αναγνώστης που πέρασε από το Καστελόριζο στα τουρκικά παράλια απέναντι. Ο ίδιος είχε να το λέει ότι πλήρωνε 25 ευρώ την ημέρα μένοντας σε ένα πολύ καλό ξενοδοχείο με όλες τις ανέσεις και ότι χρειαζόταν 8 με 14 ευρώ ημερησίως για φαγητό. «Ασε το σέρβις, που δεν συγκρινόταν με το ελληνικό», ανέφερε, προσθέτοντας ότι του χρόνου σκο-πεύει να πάει δύο εβδομάδες στα τουρκικά παράλια και μία στην Ελλάδα. Πάντως, ο ίδιος έσπευσε να τονίσει ότι δεν έχει σχέση η παράλια Τουρκία με την ενδοχώρα, την οποία επισκέφθηκε για να διαπιστώσει τι γίνεται και απογοητεύθηκε από το περιβάλλον. Oλα είναι υποκειμενικά, μπορεί να πει κανείς. Πολύ σωστά. Μόνο που η ακρίβεια δεν κρύβεται.

Πηγή: www.enet.gr ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Σαββατιάτικη 28/08/2010

Μια πέτρινη ιστορία, που την ξεχνάμε… (από την "Άποψη")

Το ταξίδι μας, πέρασε από μύρια κύματα.
Προς το νησί, εκεί που ζουν οι πολιορκημένοι της θάλασσας.
Η προσμονή μας. Η περιέργεια. Ο νόστος, μας οδηγούν στο αγνάντεμα.
Να τα! Μέσα από το γαλάζιο, ξεπροβάλλουν τα πετρόκτιστα καράβια, που ρίζωσαν εκεί, καταμεσής του Αιγαίου.
Τα είπαν Κυκλάδες. Τους ‘δώσαν μια αρχαϊκή, μυστηριακή οντότητα.

Τριγύρω από τη Δήλο. Μια σύναξη ενάλιων τόπων, η πολιτιστική τους ενότητα. Της ιστορίας τους η κοινή μοίρα. Ο ήλιος, η αλμύρα, ο αέρας, το λειψό χώμα..... η συνέχεια